حسنعلى خان افشار
173
سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )
بود و نمىتوانست ماليات را از مردم بگيرد . بدين سبب غلامحسين خان سپهدار را به جاى او گماشتند و به او حكومت عراق را دادند « 1 » . 13 . دهى از دهستان آشتيان ، بخش طرخوران شهرستان اراك بوده است . جاى آن را 24 كيلومترى جنوب شرقى طرخوران و 18 كيلومترى راه عمومى صالحآباد نوشتهاند . جمعيتش تا سال 1350 ، 1500 نفر بوده است كه به كشاورزى اشتغال داشتهاند « 2 » . 14 . نام يكى از دهستانهاى سهگانهء بخش طرخوران شهرستان اراك است . اين دهستان در قسمت جنوبى بخش و دامنهء جنوبى كوهستان تفرش واقع شده است . هواى آن سردسير و آبش از طريق قنات و زهكشى آب رودخانه تأمين مىشود . مركز دهستان قصبهء آشتيان است و از 12 آبادى ديگر تشكيل شده است كه مهمترين آنها سياوشان ، آهو و ندرآباد هستند « 3 » . برپايهء سرشمارى سال 1365 ، دهستان آشتيان و راهجرد غربى كه روى هم بخش مركزى شهرستان آشتيان را تشكيل مىدهند ، 34 آبادى داراى سكنه و 28 آبادى خالى از سكنه داشتهاند « 4 » . 15 . نامهاى شهرنو ، سلطانآباد ، قلعهء سلطان آباد يا عراق كه در سراسر متون روزگار قاجاريه به آن برمىخوريم ، همگى نام شهرى است كه اكنون آن را اراك مىناميم . شهر نو در زمان فتحعلى شاه قاجار و به دست يوسف خان گرجى مشهور به سپهدار ، كه از بزرگان منطقه بود ، ساخته شد . تاريخ آن را به حساب جمل « نمود يوسف ثانى مصر جديد » نوشتهاند كه برابر با سال 1231 ق . است . پيش از آنكه شهر نو ساخته شود جاى آن دهى بود به نام دسكره كه گويا با آمدن افغانها از ميان مىرود و در روزگار زنديه هشت قلعه بهجاى آن ساخته مىشود . در ميان ساكنان اين هشت قلعه بر سر مشرب آب قناتهاى آنجا كشمكش ايجاد مىشود و سالها ادامه پيدا مىكند تااينكه سپهدار شهر نو را
--> ( 1 ) . نك : شيبانى ، ميرزا ابراهيم ، منتخب التواريخ ، ص 100 ؛ خورموجى ، حقايق الاخبار ناصرى ، ص 55 ؛ سپهر ، ناسخ التواريخ ، ج 3 ، ص ص 51 - 52 ، 130 ؛ جهانگير ميرزا ، تاريخ نو ، ص 341 . ( 2 ) . نك : سازمان جغرافيايى كشور ، فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 159 . ( 3 ) . نك : سازمان جغرافيايى كشور ، فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 15 . ( 4 ) . مركز آمار ايران ، نتايج تفصيلى سرشمارى 1365 ، فرهنگ آبادىهاى كشور ( آشتيان ) ، ص 1 .